Memurlarda Ek İş Yasağı ve İkinci İş Yapma Kuralları
Devlet memurlarının kamu görevini tarafsız ve kesintisiz yürütmesi için kanunda bazı yasaklar öngörülmüştür. Bunlardan biri, memurların ticaret yapması ve kazanç getirici ikinci bir faaliyette bulunmasına ilişkin yasaktır. Kuralın temel dayanağı 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 28. maddesidir.
Yasağın Kapsamı
Memurlar, kanunda belirtilen istisnalar dışında ticaret ve diğer kazanç getirici faaliyetlerde bulunamaz. Bu kapsamda kendi adına işyeri açmak, ticari şirketlerde yönetici olmak veya düzenli kazanç sağlayan ek iş yapmak yasaklanmıştır. Yasağın amacı, memurun kamu görevinden uzaklaşmasını ve çıkar çatışmasını önlemektir.
İstisnalar
Kanun, belirli faaliyetleri yasak kapsamı dışında bırakmıştır. Örneğin bilimsel ve sanatsal faaliyetler, telif hakkına dayanan çalışmalar veya bazı dernek-vakıf üyelikleri gibi durumlar mevzuatın izin verdiği ölçüde yapılabilir. Hangi faaliyetin istisna sayıldığı kanunda ve ilgili yönetmeliklerde açıkça yazılıdır; izinli olduğunu düşündüğünüz bir faaliyet için kurumunuzdan yazılı görüş almanız doğru olur.
Yaptırımlar ve Dikkat Edilecekler
- Yasağa aykırı davranış disiplin cezası gerektirebilir (disiplin cezaları).
- Aile üyelerinin yaptığı ticari faaliyetler ayrıca değerlendirilir; memur adına yürütülen faaliyetler yasaklanabilir.
- Kurumunuza mal bildirimi ve görev dışı çalışma bildirimleri yapmanız gerekebilir (mal bildirimi).
- Sözleşmeli personel ve işçiler için ek iş kuralları sözleşmelerine ve ilgili mevzuata göre değişir.
Uygulamada Karşılaşılan Durumlar
Uygulamada sık karşılaşılan sorular arasında sosyal medya üzerinden gelir getiren faaliyetler, kira geliri, tarımsal faaliyet ve ek ders gibi konular yer alır. Bu faaliyetlerin her birinin yasak kapsamında olup olmadığı olaya göre değerlendirilir; kira geliri gibi pasif gelirler genellikle farklı değerlendirilir. Şüpheli durumlarda kurumunuzun hukuk birimine veya personel birimine yazılı olarak sormak, disiplin riskini azaltır.
İlgili Rehberler
Konuyla bağlantılı diğer yazılarımız: 657 sayılı Kanun’a genel bakış, disiplin cezaları ve itiraz, sözleşmeli personel.
Güncel duyuruları ana sayfamızdan il, kurum ve anahtar sözcüğe göre arayabilirsiniz.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Her ilanın şartları farklı olabilir; başvurmadan önce mutlaka ilgili kurumun yayımladığı ilan metnini esas alın. Mevzuat zaman içinde değişebilir; kesin ve güncel hüküm için resmî kaynaklara bakın.
Sık Sorulan Sorular
Memur ikinci iş yapabilir mi?
Kanundaki istisnalar dışında kazanç getirici ikinci iş yasaktır. Bu nedenle izin ve istisna kapsamı kurumdan teyit edilmelidir.
Memur kitap yazıp gelir elde edebilir mi?
Telif hakkına dayanan bilimsel ve sanatsal çalışmalar kanunda genellikle izin verilen faaliyetler arasındadır. Ayrıntıları mevzuattan kontrol edin.
Eşi ticaret yapan memur ne yapmalı?
Eşin ticari faaliyetleri memurun yasağına doğrudan girmez; ancak memur adına işletme yürütülmesi veya çıkar çatışması varsa kurumun mevzuatına göre değerlendirme yapılır.
İşçilerde ek iş yasağı var mı?
İş sözleşmesi ve iş mevzuatına göre değişir. Rekabet yasağı gibi hükümler sözleşmede yer alabilir.